Josef Stalin

Yosif Visaryonoviç 18 Aralık 1878’de Gori’de dünyaya geldi.

7 yaşında çiçek hastalığına yakalandı ve bu hastalık yüzünde kalıcı izler bıraktı. 10 yaşında rahip okuluna devam etti. Burada Gürcü çocuklar Rusça eğitim alırlardı. 12 yaşına geldiğinde geçirdiği iki at arabası kazası sonucu sol kolu sakatlandı ve hayatı boyunca tam iyileşmedi. 16 yaşında Gürcü Ortodoks Rahip Okuluna gitmeye hak kazansa da, burada otoriteye karşı başkaldırıp huzursuzluk çıkardığı için 1899 yılında okuldan atıldı.Bu dönemde Stalin, Lenin’in eserlerini okudu ve Marksist bir devrimci olmaya karar verdi.

Tiflis’teki RSDİP örgütüne katıldı ve 1901 yılında Tiflis’te Çarlık askerleri tarafından bastırılan 1 Mayıs gösterilerini örgütledi.[4]. Buradan Batum’a geçti ve petrol işçilerinin örgütlenmesinde görev aldı. Mart 1902’de petrol işçilerinin greve gitmesinde etkili oldu.[5]. 1903 yılında Bolşeviklere katıldı. Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi 2. Kongresi’nde kararlı ve devrimciliğe destek veren tavrıyla Lenin’in dikkatini çekti. Böylece RSDİP’in ve Bolşeviklerin Kafkas bölge temsilcisi konumuna geldi. Ohranka tarafından sürekli izlense de profesyonel devrimci olarak illegal parti faaliyetlerini yürüttü. Kafkaslar’da özellikle propaganda, grev örgütleme, banka soygunu gibi alanlarda faaliyet gösterdi.

Ekim Devrimi ve kuruluş
1917 Şubat Devriminin ardından sürgünde beraber bulunduğu Lev Kamenev, Matvei Muranov ile birlikte Petrograd’a döndü. Bu dönemde Bolşevikler Şubat Devrimi’ne hazırlıksız yakalanmışlardı. Lenin dahil olmak üzere önde gelen tüm liderler Batı Avrupa ülkelerinde veya yurt içinde sürgündeydi. İkincil derecedeki önderlerden Vyaçeslav Molotov ve Aleksandr Şlyapnikov yönetimi ele aldı. Bolşevik yayın organı Pravda’da Geçici Hükümeti şiddetle eleştiriyordu. Stalin, Kamenev ve Muranov şehre gelir gelmez Pravda’nın başına geçti ve Geçici Hükümete karşı ılımlı bir siyaset sergilemeye başladı.

Ayrıca Menşeviklerle birlik yapılmasını önerdi. Sürgünde bulunduğu İsviçre’den durumu izleyen Lenin bu siyasi hatta karşı çıkmakta ama duruma müdahale edememekteydi. Ülkeye acilen dönmek isteyen ancak sürmekte olan savaş yüzünden İsviçre’den dışarı çıkamayan Lenin İsviçreli komünist Fritz Platten’in aracılığıyla Alman İmparatorluğu ile görüşmelere başladı. Sonunda anlaşma sağlandı ve Mühürlü Tren olarak adlandırılan yolculukla Lenin ve diğer Rus sürgünler Nisan ayı başında Petrograd’a geldiler.

Lenin gelir gelmez Pravda’nın hükümet yanlısı politikasını şiddetle reddetti ve Nisan Tezleri olarak bilinen kararlarını ilan etti. Buna göre parti Geçici Hükümete kesinlikle destek vermeyecek, tersine tüm iktidarın Sovyetlere verilmesi için örgütlenecekti. Temmuz Günleri olarak bilinen tabandaki işçi ve asker ayaklanmasından sonra geçici hükümet Bolşevikler üzerinde kovuşturma başlattı. Stalin bu dönemde toplanan Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi 6. Kongresinde Lenin’in Geçici Hükümet tarafından aranması üzerine teklif edilen ve Lenin’in teslim olmasını içeren görüşlere şiddetle karşı çıktı. Kovuşturmaya uğrayan Bolşeviklerin toparlanmasını ve Lenin’in gizli bir şekilde saklanmasını sağladı.

Bu dönemde Lenin Finlandiya’da yeraltında olduğundan Sverdlov’la birlikte partinin yönetimini üstlendi. Kornilov Olayının bastırılmasından sonra popülerliği olağanüstü derecede artan Bolşevikler Ekim Devrimi ile iktidarı aldı. Petrograd’da toplanmakta olan 2. Tüm Rusya Sovyetleri Kongresi’nde iktidar Lenin önderliğindeki Bolşeviklere bırakıldı. Bolşeviklerin ve müttefikleri Sol SR’ların çoğunlukta olduğu kongre Lenin’in başkanlığındaki ilk Sovyet hükümeti olan Sovnarkomu onayladı. Gürcü asıllı olan Stalin de bu kabinede Milliyetler Halk Komiseri olarak görev aldı.

Barbarossa Harekatı
22 Haziran 1941’de Almanya Barbarossa Harekatı adını verdiği saldırıyla Sovyet topraklarına girdi. Sovyet generallerin Hitler’in Saldırmazlık Paktı’na güvenmemesi konusundaki uyarılarına rağmen yeterli hazırlığı yapmayan Stalin bu ani saldırı karşısında şok yaşadı. Almanlar kısa sürede Leningrad ve Moskova önlerine ulaştı. Leningrad şehri ablukaya alındı. Ancak Moskova’da güçlü bir savunma hattı oluşturan Ruslar Mihver kuvvetlerinin şehre 100 km’den fazla yaklaşmasını önledi.

Stalin 7 Kasım 1941’de Ekim Devrimi’nin 24.yıldönümünde Kızıl Meydan’da büyük bir geçit töreni düzenleyerek cepheye gidecek Kızıl Ordu askerlerine anavatan savunması konusunda kutsal mücadele çağrısı yaptı.Sovyetler Birliği’ni işgal eden Alman ordularının Kafkasya petrollerine ulaşabilmek için savaştığı 1942 yılında Almanlara elçiler yollayarak temas sağladıkları ve Almanlara askeri açıdan aktif olarak yardım ettikleri nedeniyle Kırım Tatarlarını Sibirya’ya sürdü. Türkiye Cumhuriyeti hükümetlerinin savaş sırasında Almanya ile yakın ilişkiler tesis etmesi, Almanya ile dış ticareti Alman para birimi Reichsmark ile yapması, Türk lirasının banknotlarını Almanya’da bastırması, Almanya’ya paslanmaz çeliğin ham maddesi olan kromun sevkiyatını yapması, bakan Şükrü Saracoğlu’nun ırkçı ve nasyonal sosyalizm sempatizanı söylemleri, Sovyetler Birliği’ne dahil olan Kırım ve Kafkasya’da askeri harekat yapmakta olan Alman ordusunu cephede takip etmek için Türk hükümetinin komutanlar yollaması sebepleriyle ilişkiler iyice gerildi.

SSCB 19 Mart 1945’te Türkiye’ye bir nota vererek, 1925 tarihli Dostluk ve Saldırmazlık Antlaşması’nın süresini uzatmayacağını bildirdi. Pravda gazetesinde bir makale kaleme alan iki Gürcü profesörün Kars ve Ardahan’ın Gürcistan’nın tarihsel topraklarına dahil olduğunu ileri sürmesi Türkiye’deki çevrelerde Sovyetler Birliği’nin bu illeri ilhak etmek istediği şeklinde algılandı. Stalin İstanbul ve Çanakkale Boğazlarının olası bir saldırıya karşı ortak savunulmasını teklif etti. “Ortak Savunma”dan kast edilen, Montrö Boğazlar Sözleşmesi hükümlerinin değiştirilmesi ve SSCB’ye Boğazlarda askeri üs verilmesiydi. Türkiye bu talepleri geri çevirdi. Süratle Batı Bloku’na yanaştı. 12 Mart 1947’de ilan edilen Truman Doktrini ile Türkiye Batı ile olan bağlantısını sağlamlaştırdı.

İnsan hakları ihlalleri
1939’da ve 1940’ların başında 300.000 Polonyalı tutsak alındıktan sonra,5 Mart 1940’ta Lavrenti Beriya’nın Stalin’e gönderdiği bir nota istinaden 25.700 Polonyalı tutsak idam edildi.Bu olay Katyn Katliamı olarak bilindirdi.Stalin şahsen bir Polonyalı generale Mançurya’da kaybolduklarını söylerken,Polonya demiryolu işçileri 1941 Nazi istilasından sonra toplu mezarı buldu.

Eserleri
Anarşizm mi Sosyalizm mi?, 1907
Marksizm ve Ulusal Sorun, 1913
Leninizmin İlkeleri, 1924
Troçkizm mi Leninizm mi?, 1924
Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm, 1938
Leninizm Üzerine, 1946
Marksizm ve Dil Üzerine, 1950
SSCB’de Sosyalizmin Ekonomik Sorunları, 1952
Ayrıca Stalin’in gençken yazdığı şiirler özellikle Gürcistan’da yaygın olarak bilinmektedir.

Hakkında yazılan eserler
Bertram D. Wolfe, Devrimi Yapan 3 Adam: Lenin, Troçki, Stalin, BFS Yayınları
Kemal Okuyan, Stalin’i Anlamak, Yazılama Yayınları, 2008
Simon Sebag Montefiore, Young Stalin, Vintage Books, Ekim 2008 (İngilizce)
Doğu Perinçek, Stalin’den Gorbaçov’a, Kaynak Yayınları, 2010
William Bill Bland, Jozef Stalin Söylence ve Gerçek, Su Yayınevi, 2009
George Orwell, Hayvan Çiftliği, Can Yayınları, Çeviri: Celal Üster, 2014 (George Orwell’ın bu romanında Stalin, Başdomuz Napoleon karakterinde temsil edilmiştir.)

Kaynakça: https://www.haberler.com

Yorum Yap