Saraybosna Suikastı, Avusturya-Macaristan tahtının muhtemel veliahtı Franz Ferdinand ve eşi Hohenberg Düşesi Sophie’nin 28 Haziran 1914 tarihinde bir Sırp milliyetçisi olan Gavrilo Princip tarafından Saraybosna’da ölümcül şekilde yaralanması olayıdır. Princip, içerisinde Muhamed Mehmedbasic, Vaso Cubrilovic, Nedeljko Cabrinovic, Cvjetko Popovic ve Trifun Grabez (ardışık olarak 1 Boşnak ve 5 Sırp) adlı altı suikastçiden oluşan ve Kara El örgütü üyesi bir Bosna-Hersek Sırp’ı olan Danilo İlic tarafından yönetilen bir suikastçı grubunun üyesiydi. Suikastın politik hedefi Avusturya-Macaristan’ın Güney Slav topraklarını koparıp Yugoslavya’yı kurmaktı. Suikastçıların güdüleri daha sonra Genç Bosna olarak bilinen düşünce hareketi ile bağlantılıdır. Bu olayın sonucunda Avusturya-Macaristan, Sırp Krallığı’na ültimatom verdi ve bu kısmen reddedilince suikast doğrudan I. Dünya Savaşı’nı etkilemiş oldu. Avusturya-Macaristan daha sonra Sırbistan’a savaş ilan etti ve bu birçok Avrupa devletlerinin birbirine savaş açmasını tetikleyen olay oldu.
Sırp askeri komplosu, Binbaşı Vojislav Tankosic ve ajan Rade Malobabic’in yardımı ile Sırp Askeri İstihbarat Şefi Dragutin Dimitrijevic tarafından organize edildi. Tankosic, suikastçıları bombalar ve tabancalar ile silahlandırdı ve onları eğitti. Malobadic’in Avusturya-Macaristan’a silah ve casus sızdırmak için kullandığı güvenli ev ve ajan şebekesine suikastçılar için de erişim verilmişti.
Hayatta kalan suikastçılar, gizli şebekenin anahtar isimleri ve Sırp askeri komplosunun anahtar isimleri tutuklandı, yargılandı, suçlu bulundu ve cezalandırıldı. Bosna’da tutuklananlar Ekim 1914’te Saraybosna’da yargılandılar. Diğer komplocular ise 1916-1917 yılları arasında Fransız kontrolündeki Makedonya Cephesi’nde bir Sırp mahkemesi karşısında asılsız suçlamalar ile yargılandılar ve Sırbistan tarafından üç üst askeri komplocu idam edildi. Suikast hakkında bilinen pek çok şey de bu iki mahkeme ve ilgili kayıtlardan geliyor.
Eski Yugoslavya ülkelerinin çoğu Gavrilo Princip’i terörist olarak görürken Sırp Cumhuriyeti (Bosna-Hersek özerk bölgesi) ve Sırbistan hükümetleri Princip’in kahraman olduğunda hala ısrarcılar.
Kaynakça : http://www.tarihtensayfalar.com
